अर्थतन्त्र

रेमिट्यान्स, विदेशी मुद्रा सञ्चिति र कर्जा प्रवाहमा सुधार भएपनि महँगी बढ्यो

• गाउँ सहर संवाददाता
• २ असोज शुक्रबार, २०८३ | २१:४४:०० मा प्रकाशित

काठमाडौँ । चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो महिना साउनमा अर्थतन्त्रका अधिकांश बाह्य तथा वित्तीय सूचकमा सुधार देखिएको छ । रेमिट्यान्स, विदेशी विनिमय सञ्चिति, शोधनान्तर स्थिति, निर्यात र निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा प्रवाह बढेका छन् । तर, मूल्यवृद्धि तीव्र हुँदा उपभोक्तामाथिको महँगीको दबाब पनि बढेको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार साउनमा रेमिट्यान्स आप्रवाह २१.२ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब १५ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा १ खर्ब ७७ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रिएको थियो ।

रेमिट्यान्स र प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीमा भएको वृद्धिसँगै साउनमा शोधनान्तर स्थिति ९० अर्ब रुपैयाँ बचतमा रहेको छ । चालु खाता बचत पनि बढेर ९४ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । गत आर्थिक वर्षको साउनमा चालु खाता बचत ७८ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ थियो ।

यस अवधिमा वस्तु निर्यात ६१.७ प्रतिशतले बढेर ३८ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ पुगेको छ । प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (इक्विटी) आप्रवाह १ अर्ब १ करोड रुपैयाँ रहेको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा यस्तो लगानी ६९ करोड रुपैयाँ थियो ।

विदेशी मुद्रा सञ्चिति ३९ खर्ब ४६ अर्ब

विदेशी विनिमय सञ्चितिमा पनि वृद्धि भएको छ । साउन मसान्तमा कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति ३९ खर्ब ४६ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । गत असार मसान्तमा यो ३८ खर्ब ९७ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ थियो ।

साउनको आयातलाई आधार मान्दा बैंकिङ क्षेत्रसँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चितिले २१.८ महिनाको वस्तु आयात र १८.८ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त हुने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

निजी क्षेत्रको कर्जा प्रवाह बढ्यो

बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट निजी क्षेत्रमा जाने कर्जा प्रवाहमा पनि सुधार देखिएको छ । साउनमा निजी क्षेत्रतर्फ २३ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको छ । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो कर्जा २ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँले घटेको थियो ।

यद्यपि, वित्तीय प्रणालीमा पर्याप्त तरलता र ब्याजदर न्यून रहे पनि कर्जाको माग अपेक्षाअनुसार बढ्न सकेको छैन । यसले वित्तीय सूचकमा देखिएको सुधारअनुसार आर्थिक गतिविधि विस्तार हुन नसकेको संकेत गर्छ ।

महँगी बढेर ५.९६ प्रतिशत

अर्थतन्त्रका बाह्य सूचकमा सुधार देखिए पनि उपभोक्ता मूल्यवृद्धि भने बढेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार साउनमा वार्षिक बिन्दुगत उपभोक्ता मुद्रास्फीति ५.९६ प्रतिशत पुगेको छ । गत वर्षको साउनमा यस्तो मुद्रास्फीति १.६८ प्रतिशत थियो ।

खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहको मूल्यवृद्धि ६.७७ प्रतिशत रहेको छ भने गैरखाद्य तथा सेवा समूहको मुद्रास्फीति ५.५२ प्रतिशत छ ।

खाद्य समूहमा घिउ तथा तेलको मूल्य १५.६२ प्रतिशत, फलफूलको १५.३९ प्रतिशत, माछा तथा मासुको ८.६५ प्रतिशत, तरकारीको ६.९० प्रतिशत र मरमसलाको ४.८० प्रतिशतले बढेको छ ।

गैरखाद्य तथा सेवा समूहमा यातायातको मूल्य १३.१७ प्रतिशत, मदिराको ७.२० प्रतिशत, कपडा तथा जुत्ताचप्पलको ५.५२ प्रतिशत र सुर्तीजन्य पदार्थको ४.९७ प्रतिशतले बढेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

बैंकको आधार दर घट्यो

वित्तीय प्रणालीमा अधिक तरलता र कर्जाको न्यून मागका कारण बैंक तथा वित्तीय संस्थाको आधार ब्याजदर घटेको छ ।

साउन मसान्तमा वाणिज्य बैंकको औसत आधार दर ४.७२ प्रतिशत, विकास बैंकको ६.१४ प्रतिशत र वित्त कम्पनीको ६.९५ प्रतिशत रहेको छ । गत वर्षको साउन मसान्तमा यी दर क्रमशः ५.७८, ७.२८ र ८.८७ प्रतिशत थिए ।

समग्रमा, साउनमा रेमिट्यान्स, विदेशी मुद्रा सञ्चिति, शोधनान्तर र कर्जा प्रवाहमा सुधार देखिए पनि बढ्दो महँगी र अपेक्षाअनुसार विस्तार हुन नसकेको कर्जा माग अर्थतन्त्रका चुनौतीका रूपमा देखिएका छन् ।